مقالات

ترکیب و تنوع شیوه¬های تأمین منابع مالی سازمانهای مردم نهاد

Hari Srinivas /یوسف احمدی  ۱۳۹۹/۰۵/۲۷
ترکیب و تنوع شیوه¬های تأمین منابع مالی سازمانهای مردم نهاد
این مقاله مفهوم «ترکیب و تنوع شیوه های تأمین منابع مالی»(Funding Mix) را به عنوان منابع متنوع مستمری مطرح می کند که در بلند مدت می تواند ثبات مالی پرثمری برای سمن به بار آورد .

 

منابع مستمر

 تأمین منابع مالی مورد نیاز فعالیت­هایسازمان­های مردم نهاد ( سمن ها ) در نوع خود می­تواند یک چالش باشد، به این معنی که کمبودهای سمن­ها به همراه محدودیت­هایی که  حامیان مالی ایجاد می کنند ، می­تواند  موضوع را پیچیده­ تر کند. برای مثال ، چالش­های سمن ها، شامل مهارتهای مدیریتی مورد نیاز برای دسترسی و استفاده از منابع مالی برای اجرای پروژه­ها، یا به عهده گرفتن فعالیتهای مستمر در درازمدت  است .

از سوی دیگر، چالش هایی که نهادهای اهداکننده با آن مواجه اند، محدودیت های سختگیرانه ای است که آن ها در پرداخت وجوه برای فعالیت در کشورهای در حال توسعه دارند یا این که نیازهای اساسی جامعه در کشورهای درحال توسعه را به خوبی درک نمی کنند .

رفع این مشکل مستلزم ایجاد یک همکاری قابل اعتماد بین اهدا کنندگان و سمن ها است که می تواند به ثبات مالی دراز مدت و پرثمر سمن ها منجر شود.

این مقاله مفهوم «ترکیب و تنوع شیوه­های تأمین منابع مالی»(Funding Mix) را به عنوان منابع متنوع مستمری مطرح می کند که در بلند مدت می تواند ثبات مالی پرثمری برای سمن به بار آورد.

1.  منابع مستمر

تأمین بودجه و منابع بلند مدت برای سازمان­های مردم نهاد (سمن ها ) یک چالش جدی است. بیشتر سمن­ها با مشکل تأمین منابع مالی که بیشتر اوقات به شکل ناپایداری و موقت است، دست به گریبان اند هستند. مشکلی که به آن ها اجازه نمی­دهد در طولانی مدت کار مستمر و ادامه­داری انجام دهند.

سمن­هایی که به دنبال برخورد با این چالشها هستند، باید راهبردهایی برای تأمین منابع مالی خود ایجاد کنند که شامل منابع مالی و درآمد زایی می شود که بتوانند ضمن بقا، به کار و فعالیت خود در درازمدت نیز ادامه دهند.

این منابع مختلف، نیاز به مفهوم «ترکیب و تنوع شیوه های تأمین منابع مالی»  را به عنوان یک سلسله از منابع متنوع مورد تأکید قرار می دهد که سمن را قادر می­سازد در طول زمان برای اهداف پروژه­ای و اجرایی خود درآمدی مستمر و با ثبات ایجاد کند.

مقاله منابع مالی

 شکل 1: ترکیب و تنوع شیوه­های تأمین منابع مالی: منابع مستمر

 

تنوع شیوه های تأمین منابع مالی را بالقوه می­توان به سه منبع اصلی گروه­بندی کرد (شکل 1):

1. منابع مالی اهدایی: این منابع می توانند شامل این موارد باشند: اهداء، تأمین بودجه پروژه، کمک­های مردمی آنلاین، ، رویدادهای  جمع آوری کمکهای مالی و غیره، که معمولاً پروژه محور اند .

2. فعالیتهای درآمدزا: این منابع می توانند شامل دریافت حق عضویت یا حق اشتراک، انتشارات ، فروش محصولات، یا اهداء و ارائۀ خدمات غیر نقدی، از جمله ساعات کار داوطلبانه کارکنان، تعلیم، مشاوره و غیره باشند، که معمولاً عمومی و غیر پروژه ای هستند .

3. سرمایه گذاریها: این منابع می توانند شامل سپرده­های ثابت، سرمایه­گذاری­های مالی، سرمایه­های امانی و سرمایه های وقفی باشند که معمولاً عمومی یا غیر پروژه ای هستند.

با طرح منابع سه گانه فوق در کنار منابع مستمر، می توان خصوصیات منحصر به فرد و تفاوت­های میان این منابع سه گانه را بیشتر درک کرد.

منابع مالی اهدایی، معمولا منابعی کوتاه مدت (از چند ماه تا 3-2 سال) و بیرون از سمن هستند . در انتهای دیگر این سلسله منابع ،  سرمایه ­گذاری­ها و منابع درآمدی با ثبات و دراز مدتی هستند که از داخل  توسط سمنها کنترل می­شوند. منابعی که بین این دو قرار می گیرند – منابع درآمدزا - ممکن است فعالیتی یک جانبه و کوتاه مدت و دوره­ای مانند درآمدی که از فاعلیت های آموزشی و مشاوره حاصل می شود یا منابع دراز مدت و مستمری همچون دریافت حق عضویت، فروش کتاب و غیره باشند.

 چرا سمن ها ؟

 در کشورهای در حال توسعه سمن ها چه جذابیتی برای یک بنگاه یا سازمان نیکوکار اهداکننده دارند؟

نزدیکی، پاسخگویی و انعطاف پذیری در کار با جوامع محلی، سمن ها را به شریکی ایده ­آل در اجرای پروژه در کشورهای کمتر توسعه یافته تبدیل می کند .

اثبات کارآیی  راه کارهای ارائه شده در سطح محلی ، باعث می شود که چنین راه کارهایی  به استراتژی های وسیع تری در سطح ملی و جهانی تبدیل شوند و نیز در مناطق و نواحی دیگر همانند سازی شوند .

 این واقعیت که سمن­ها این گونه اثبات و استدلال­هایی را امکان­پذیر می سازند، موجب شده تا آن ها ، در کنار سازمان­های دولتی و بخش خصوصی به عنوان «رکن سوم» کلیدی توسعه به حساب آیند.

 

2. تا پایان راه رفتن و به هم رسیدن در میانه راه

برقراری ارتباط ثمربخش و سودمند میان سمن­ها و نهادهای  اهدا کنند‌ه ، تا حدود زیادی به این بستگی دارد که تلاش کنند نیات و اهداف یکدیگر را درک کنند:

مقاله منابع مالی 2

شکل 2:  تا پایان راه رفتن و به هم رسیدن در میانه راه

محوریت اهدا کننده : دانستن این نکته مهم است که سمن­ها باید به اهداء کنندگان کمک کنند تا چالش­های خود برای جذب سرمایه را درک کنند و به دنبال تأمین نیازهای خاص خود  باشند . سمن­ها باید از اولویت­های و مضامین یک تأمین کننده منابع مالی فراتر روند و مشارکت گسترده ای با اهداء کنندگان خود ایجاد کنند .

محوریت سمن : از سوی دیگر، سمن­هایی که در پی دریافت کمک های مالی از اهداءکنندگان هستند، باید نیازهای خود را برای هراهداء کننده خاص روشن و با مضامین و اولویت های او همراه و مرتبط کنند و یک درخواست مالی عمومی ارسال نکنند که برای همه اهداء کنندگان یکسان باشد .

3. تأمین منابع مالی یک مسیر دو طرفه است

روند تلاش برای تأمین منابع مالی از طریق اهدا کنندگان ، یک مسیر دو طرفه است. سمن­ها باید به این نکته توجه داشته باشند که اهدا کنندگان، خود برای جمع­ آوری کمک  مجبورند از منابع شخصی، شرکت یا منابع عمومی استفاده کنند. این بدان معنی است که اهداکنندگان در قبال چنین منابعی پاسخگو هستند - هرگونه وجهی که توسط اهدا کنندگان به سمن­ها اختصاص داده می­شود باید توسط آن ها توجیه و گزارش شود.

 مقاله منابع مالی 3

 شکل 3: تأمین منابع مالی یک مسیر دو طرفه است

سمن­ها نه تنها برای هدف­گذاری در اجرای پروژه ­ها و برنامه­ های خود حوزه ­های فعالیت تعریف شده ای دارند و در این رابطه نیز مسئول هستند، بلکه به همین میزان در برابر نیکوکاران و حامیان مالی خود نیز مسئول هستند. سمن­ها باید از خود بپرسند که در عوض چه چیزی برای عرضه دارند؟ چه «مدرک و سندی» به عنوان نتیجۀ فعالیت­ها­یشان قابل ارائه است؟ چگونه می توانند در حامیان مالی اعتماد ایجاد کنند؟ چه شاهد و مدرک سوم دیگری برای ارائه وجود دارد ( مانند بیانیه ­های دولتی یا اخبار و گزارش­های رسانه ­های جمعی)؟ سمن­ها چگونه می­توانند به اهداکنندگان کمک کنند که بودجه ­ای را که به سمن­ها اختصاص داده ­ا­ند برای منابع مالی خود توجیه کنند؟

تأمین منابع مالی نیز تا حد بسیار زیادی به چارچوب­های پاسخگویی سمن­ها و اعتمادی بستگی دارد که در بنگاه­ها و عوامل اهداکننده ایجاد شده است. مدیریت قوی و ظرفیت­های کارکنان، ساختارهای مدیریتی و سیستمهای حسابرسی شفاف، در ایجاد مسئولیت پذیری و اعتمادسازی به سمن کمک کرده و موجب جذب کمک های مالی می­شود.

4- اهداء کنندگان برای اهداء کنندگان

 اهدا کنندگان (از جمله بنگاه­های کمک­رسان) خودشان چگونه وجوه را تأمین می­ کنند؟ منابع آنها چه کسانی هستند؟ سمن­هایی که به دنبال جذب کمک­­های اهدا کنندگان هستند، چگونه می توانند آن ها را در گزارش دهی به منابع خود ، کمک کنند؟

مقاله منابع مالی 4

 شکل   4 : اهداکنندگان برای اهداکنندگان

 

اهدا‌کنندگان باید خودشان وجوه را جمع آوری کنند- و همانطور که در بالا ذکر شد – این وجوه می‌توانند از سه منبع اصلی تهیه شوند: 1- بودجۀ دولت و کمک های رسمی برای توسعه 2- کمک های خصوصی یا شخصی و 3- کمک های مشارکتی شرکت­ها. گزارش مالی سالانه یا تشکیل پرونده­های مالیاتی یک بنگاه اهدا کننده نشان می دهد که وجوه از کجا تأمین می­شود و در نتیجه به  فشارها و مسئولیت­های این اهدا کننده نیز اشاره دارد.

5- ایجاد فرصت­های تأمین منابع مالی

با این که ممکن است یک سمن در طول یک دوره زمانی تنها یک "پروژه" را اجرا کند ( که ممکن است توسط اهدا کنندگان خارج از سمن تأمین مالی شده باشد )، همان یک پروژه ممکن است فرصت­هایی برای سمن به وجودبیاورد که کمک­های مالی دیگر و نیز کمک های غیر مالی خارج از چارچوب پروژه هم ایجاد کند.

مقاله منابع مالی 5

 شکل 5: ایجاد فرصت های تأمین منابع مالی

برای مثال :

1- با برگزاری دوره ­های آموزشی و برپایی همایش ­ها می توان درآمدزایی کرد.

2- انتشارات و سایر محصولات یک پروژه، بالقوه می توانند برای کسب درآمدهای نقدی بیشتر به فروش برسند.

3- رویدادهای عمومی از جمله گردهمایی­ ها یا  کنفرانس ها می­توانند فرصتی برای درخواست کمک­های مالی از مردم باشند.

4- نهادهای شرکتی می توانند در یک پروژه یا کل فعالیت­­های سمن­ها با حمایت کارمندان ، به عنوان آورده غیر نقدی ، مشارکت داشته باشند (که موجب صرفه جویی هزینه های کارمندان برای سمن خواهد شد ) .

این­گونه تولید منابع نه تنها به تحقق هدف ها و نتایج پروژه کمک می کند، بلکه فرصت  ­هایی را برای کسب درآمدهای مالی سمن­ها نیز ایجاد می کند که می توانند به مصارفی ورای پروژه­ برسند.

6. پایداری و تداوم مالی بلند مدت

با توجه به قوانین حاکم و ناظر بر سمن­ها در یک کشور خاص، سمن برای کسب درآمدهای جانبی بیشتر، می­تواند به دنبال فرصت­های سرمایه­گذاری نیز باشد.

 مقاله منابع مالی 6 شکل 6: پایداری و تداوم مالی بلند مدت

 

درآمد جانبی حاصل از فعالیت­های خاص و نتایج یک پروژه، همان طور که در بالا توضیح داده شد، می تواند با دیگر منابع مالی اهدایی (از جمله کمک­ ها و مشارکت های غیر پروژه­ای که به این ترتیب می­توان آنها را در بازار سرمایه، در سپرده­ های ثابت یا اسناد مالی دیگر سرمایه­گذاری کرد) ترکیب شود.

چنین اقداماتی می­توانند در درازمدت به ایجاد یک منبع درآمد پایدار، هرچند اندک، برای سمن­ها بینجامند.

منبع:

The NGO funding mix: a continuum of sources

Hari Srinivas

Policy Analysis Series E-112

September 2015   

  

برای نظر دادن ابتدا باید به سیستم وارد شوید. برای ورود به سیستم روی کلید زیر کلیک کنید.
 

تماس با ما

آدرس : تهـران .هفت تیر، کریمخان، نرسیده به ایرانشهر، بین کوچه حسینی و عسجدی، پلاک 73 واحد 5، انجمن حامی
تلفن : 88344256  21 98 +
فکس: 88344256  21 98 +
پست الکترونیک : info@hamiassociation.org